آمــوزش عــربــی دوره ي دبيرستان وکنـکور

نکات مهم کنکوری منادا

•   در منادای مضاف توجه به انواع اعراب ضروری است:

•    يا مسلمی العالمِ 

(منادای مضاف،منصوب با «ی»فرعی،«ن»در حالت اضافه حذف شده است)

يا صديقی!(منادای مضاف،تقديراً منصوب)

يا ذا الجودِ!

(منادای مضاف،منصوب با«الف»فرعی)

بُنَیَّ (منادای مضاف،تقديراً منصوب)

•   گاهی وقت در منادای مضاف به ياء متکلّم هم حرف ندا  وهم ياء متکلم حذف می شود.ودر آخر منادا کسره ای مي آيد که عوض(بدل)ياء متکلم است ومنادا همان تقديرا ً منصوب است.

•   «ياعِبادِ فَاتَّقونِ»=يا عِبادی فَاتَّقونی.

•   بِّ ( ربّی) منادای مضاف ،تقديراً منصوب.

•   يا اُمِّ (منادای مضاف ،تقديراً منصوب)

•   ياصديقِ (منادای مضاف ،تقديراً منصوب)

• اگرضميرمتکلم وحده به اسم مثنی ويا جمع مذکرسالم اضافه شود،اعراب اسم تقديری نيست بلکه اعراب ظاهری فرعی است:

ü                  ياوالِدَیَّ

ü                  (منادای مضاف،منصوب به«ی»فرعی)

ü                  بَـنِـیَّ

ü                     (بَنينَ+ی)منادای مضاف،منصوب به«ی» فرعی)

•   اگر اسمی دارای «ال»باشد مستقيماً مورد ندا قرار نمي گيرد.هرگاه منادی همراه(( ال)) باشد قبل از آن (( أَيُّها)) برای مذکر، و(( أيُّّتها)) برای مونث می آوريم.

يا أيُّها الناسُ.

(يا:حرف ندا.أیّ : منادی نکره مقصوده، مبنی بر ضم،محلا ًمنصوب.ها:حرف تنبيه)

الناس(عطف بيان،مرفوع به تبعيت)

(اسم بعد از ايُّها وايّتُها بايد مرفوع باشد)

•    اگر اسم بعدازأيُهاجامدباشد،عطف بيان واگر مشتق(وصفی)باشد،صفت است:

•    يا ايُّها القاضی

•    (صفت،تقديراًمرفوع به تبعيت)

•    ياأيَّتُها النفسُ

•    (عطف بيان،مرفوع به تبعيت)

•   در لفظ جلاله الله نيازی به أيُُّها نيست. گاهی حرف ندا حذف می شود و به جای آن

•   (( ميم مشدد)) به آخر آن اضافه می شود

•   يا الله = اللهُمّ . منادی مفرد از نوع علم، مبنی بر ضم، محلا ًمنصوب.

•   مّ (به جای حرف ندا،مبنی بر فتح،بدون اعراب)

•    گاهی حرف ندا از اول منادا حذف مي شود.لذا بايد در تشخيص منادا از مبتدا دقت کرد.بهترين راه تشخيص معنا مي باشد،در منادامعمولاً بعد از اسم، فعل امر وفعل مخاطب است(ماضی يا مضارع) ويا بعد از اسم ضمير غايب نباشد:

•    ربِّ يغفرُ ذنوبی(مبتدا،مرفوع،تقديراً)
يُوسُفُ خُذﹾ بِيدی

•    (منا دای علم مبنی بر ضم ومحلاً منصوب)

•    ربِّ اِغفِرﹾ لی ذنوبی(منادای مضاف تقديراً منصوب)

•    علی کَمﹾ قسمٍ جائت العلامةُ الاعرابية لِلمنادا فی العبارة التالية؟

•    يا رسولَ اللّهِ يا ابا القاسم يا نبِیَّ الرَّحمةِ يا مولانا.
1)واحد      2)اثنانِ            

 3)ثلاث       4)اربعة

ü                       رسولَ(منادای مضاف منصوب به فتحه اصلی)اَبا(منادای مضاف،منصوب به الف فرعی)نبیَّ(مندای مضاف،منصوب به فتحه اصلی)
مولا(منادای مضاف منصوب،تقديراً)

•    اگر اسم منقوص ومقصور به عنوان منادای مفرد مورد خطاب قرار گيرند،اعرابشان تقديری نيست بلکه مبنی بر ضمه مقدر ومحلاً منصوب هستند:

•    يا فتَی'

•    (منادای مفرد،مبنی بر ضمه مقدر،محلاً منصوب)

•    يا هادی

•     (منادای مفرد،علم،مبنی بر ضمه مقدر،محلاً منصوب)

•    گاهی در منادای مضاف به ياء متکلم به جای ياء«ت» مي آيد که آن را تاء تحبُّب يا تودُّد گويند :

ü                       ياابِی=يا اَبَتِ:اَبَ(منادای مضاف تقديراً منصوب)ت(بدل از ياء متکلم)

•    عَيِّن العبارة التی اعراب المنادی فيها ليس تقديريّاً؟

1)يا عِبادِ فَاتَّقونِ        

 2)ربِّ اِنِّی مظلومٌ   

  3)يا موسی لا تَخَفﹾ      

   4)يا اُمِّ هَلﹾ تکرهينَ البشر

•    عَيِّن العبارة التی لا يُوجدُ فيها اسم مبنیٌّ؟
1)استاذُ،هل تَسمحُ لی       

2)اللّهُمَّ صلِّ علی محمد   

3)رجلُ اَکرِمﹾ اَخاکَ        

4)يُوسفُ أعلَمُ بِالامرِ

•    عَيِّن العبارة التی اعراب المنادا فيها ظاهریٌّ:
1)انتِ يا صديقتی       2)انتَ يا ولدی        

      3)انتما يا ولَدَیَّ         4)يا ربِّ

استغاثـه

به معنی طلب کمک وياری است که در آن شخص برای دفع ظلم يا طلب کمک،مورد ندا قرار مي گيرد.

ارکان اسلوب استغاثه:

حرف ندا+مستغاث (مستغاث به)+مستغاثٌ له(لاجله)

ساختار:يا+حرف جر«لَ»+کسی که ازاوطلب کمک شده است+حرف جر«لِ»+کسی که برای اوطلب کمک شده يا دفع ستم خواسته شده

ü                 يا لَـلأَغنياءِ  لِلفقراءِ

ü                 (ای ثروتمندان فقيران را در يابيد)

يا(حرف ندا)ل(حرف جر)اغنياء(مجرور به حرف جر «مستغاث به») لِ(حرف جر)الفقراء(مجرور به حرف جر «مستغاث له»)

•    در اين اسلوب حرف ندا هميشه«يا»است وحرف ندا حذف نمي شود.

•    مستغاث ومستغاث له هردو مجرور به حرف جر هستند.اولی دارای«لَ»ودومی دارای«لِ»است.

•    مستغاث لاجله را مي توان حذف کرد ولی مستغاث به حذف نمي شود. يا لَـلأَغنياءِ

•     نُـدبَـه

شيون وزاری شخصی است که دچارمصيبتی شده است ويا عضوی که از آن به درد آمده ايم.

ارکــان:حرف ندا(وا-يا)+اسم مندوب

شرايط اسم مندوب:

1)به آخر اسم مندوب الف اضافه مي شود:وا حُسينا 

 2)به آخر آن الف وهای سکت اضافه مي شود:

 وا حُسينا ه

3)به حالت خود باقی مي ماند:وا حسينُ

           4)گاهی به آخر مندوب«الف» يا هاء ساکن اضافه مي شود ولی مندوب مبنی برضمه است

وا رجلا(مبنی بر ضمه مقدر،محلاً منصوب)الف غير عامل است ومعنای ندارد.

 وا رجلاه(مبنی بر ضمه مقدر،محلاً منصوب)

نکته مهم :گاهی منادی در ظاهر به صورت مفرد است اما در معنا به صورت مضاف . به اين نوع منادی ، شبه مضاف می گوييم که در آن معمولاً منادی يکی از مشتق های « اسم فاعل » يا « اسم مفعول» يا « صفت مشبهه»

 يا « اسم مبالغه » است . با اين نوع منادی هم شبيه منادی مضاف برخورد می کنیم یعنی این نوع منادی نیز منصوب می باشد مانند :

یا بصیراً بالعِبادِ ( با توجه به اینکه کلمه بصیراً تنوین گرفته پس می توان گفت که مضاف نیست چرا که مضاف هیچ گاه تنوین و « ال» نمی گیرد اما با توجه به معنا معلوم می شود که این منادی از نوع شبه مضاف است لذا اعراب آن منصوب می باشد . حتماً می دانید که بصیر صفت مشبهه می باشد .)

نکته مهم: باید دقت کرد که گاهی منادی و کلمه بعد از آن تشکیل موصوف و صفت می دهند و ما نباید آن را با منادی مضاف اشتباه کنیم . در این حالت منادی ( موصوف) از نوع مفرد و مرفوع ( مبنی بر ضم ) است و صفت آن هم از آن جا صفت همیشه تابع موصوف است مرفوع می باشد . مانند : یا رجلٌ عزیزٌ .... ای مرد عزیز ... در اینجا نباید اضافه شدن رجل به عزیز ما را به اشتباه بیاندازد چراکه این نوع ترکیب وصفی است و نه اضافی و منادی در اینجا کلمه « رجل » و از نوع مفرد است . دقت کنید که اگر منادی و کلمه بعد از آن از جهت اعراب یکی باشند حتما ترکیب وصفی است چرا که در منادی مضاف ، کلمه دوم ، مضاف الیه بوده و همیشه مجرور است و اعراب آن ربطی به اعراب منادی ندارد .